Policia e Shëngjinit ende nuk e ka arrestuar shoferin e kamionit që u përplas me veturën e presidentes së fondacionit, zonjës Gjyste Pashmina; përkundrazi, ka ndaluar shoferin personal të zonjës Gjyste, të quajtur Idris Puci, i cili atë ditë megjithatë nuk gjendej në timon, por në një Internet Café në Lezhë, nga ku afishonte dokumente konfidenciale të fondacionit në një forum shqiptarësh të Torontos.

Po ashtu, z. Nikotin Lukashi ishte përmendur gabimisht si anëtar i bordit të drejtorëve të fondacionit “Shurdhahu”; në të vërtetë, z. Lukashi është anëtar korrespondent i bordit drejtues të fondacionit “Zoja e mirë”, që prej vitit 1992, duke qenë edhe për disa vite i fejuar me të bijën e industrialistit shqiptaro-italian Vuk Maraschino, pronar i një kazinoje të vogël në Sarajevë.

Fondacioni “Shurdhahu” nuk ka ndihmuar për ndërtimin e xhamisë “Xhamija”, por vetëm ka mbuluar shpenzimet për mbrojtjen ligjore të presidentit të fondacionit “Zoja e mirë”, Lek Bashomuji, i cili u hodh në gjyq nga studioja arkitektonike “Demolition Man” e Lausanne-s, që edhe kishte projektuar xhaminë “Xhamija”, por që ishte penguar të ndërtonte në Milot, për shkak të afërsisë së terrenit të ndërtimit me një monument kulture të paspecifikuar ndryshe, por që tashmë, sipas të dhënave që ka siguruar OBOBO NEWS, nuk ekziston më, madje as si terren.

Gjithashtu, z. Vuk Maraschino nuk është kërcënuar nga Nikotin Lukashi, me të cilin vijon të mbajë marrëdhënie profesionale korrekte edhe pas vetëvrasjes të së bijës Ambra Lucia Maraschino, por nga shoferi i presidentes së fondacionit “Shurdhahu”, i lartpërmenduri Idris Puci, i cili pretendon se zotëron një kopje të dosjes së z. Maraschino, të cilën e ka nxjerrë nga arkivi i gazetës “Bulevardi i Madh”, që në kohën kur atë e drejtonte motra e pamartuar e z. Nikotin Lukashit, zonjusha Mirsevjen Lukashi.

OBOBO NEWS kërkon të falur për këto pasaktësi, të cilat nuk pajtohen me vijën e saj editoriale, as me standardet e saj të cilësisë, që lexuesi ka pasur rast t’ia admirojë shpesh në të kaluarën.

(c) OBOBO NEWS

Kryetarja e Departamentit të Rrjedhjeve të Brendshme, znj. Shkëndija Pipi, u tha sot gazetarëve të mediave të akredituara se dokumentacioni për konkursin ndërkombëtar të zhbllokimit të nevojtoreve të shtetit është kompletuar dhe firmat ose institucionet e interesuara mund të aplikojnë tashmë pranë këtij departamenti.

Hidraulika e ujërave të zeza të shtetit është diskutuar tashmë më se një herë në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar, madje një delegacion i Parlamentit Europian, i kryesuar nga europarlamentarja Astra Gillette, i tërhoqi vëmendjen qeverisë së Tiranës për të ashtuquajturin super-kongjestion të janarit 2010, kur një masë e madhe mbetjesh të lëngshme dhe gjysmë të lëngshme e përqendruar në aksin Paskuqan-Mamurras, rrezikuan digën e maksi-rezervuarit të ujërave të zeza, në luginën piktoreske të Vuçit, duke bërë realitet rrezikun e një katastrofe me pasoja të paimagjinueshme për imazhin e Shqipërisë në Europë.

Edhe ushtaraku në pension, ish-gjenerali Mazllëm Myfiti, në një letër të hapur drejtuar Komisionit Europian në Bruksel, ka denoncuar prej kohësh rrezikun që nevojtoret e shtetit të pushojnë së funksionuari dikur në vjeshtë të vitit 2011, duke shkaktuar turbullira në rrjedhjen e ujërave të brendshme dhe të nëndheshme. Gjeneral Myfiti, në një nga letrat e veta të shumta drejtuar institucioneve, ka vënë në dukje se edhe infrastrukturat mund të vuajnë nga konstipacioni; dhe është detyra e ekzekutivit të ofrojë laksativët e nevojshëm, mekanikë, kimikë dhe simbolikë, për të parandaluar krizat.

Në konkurs do të paraqiten një numër studiosh arkitektonike dhe laboratoresh të specializuara për trajtimin e qelbësirave, nga të katër anët e botës.

Presidenti i studios Dulkolaks, me qendër në Bazel të Zvicrës, arkitekti me famë botërore Daniel Leverkussen, i cili ndodhet këto ditë në Tiranë për të diskutuar kokë më kokë me autoritetet më të larta të ujërave të zeza të shtetit shqiptar, i tha OBOBO NEWS se projekti i tij parashikon një rivështrim të thellë të krejt sistemit hidraulik, duke i dhënë përparësi njeriut ndaj teknologjisë, korteksit cerebral ndaj rektum-it institucional dhe efektit të gravitetit ndaj sistemit të tanishëm me thithje, i cili e ka mbingarkuar gjeologjinë e ultësirës perëndimore deri në pikën e moskthimit.

Një tjetër projekt interesant vjen nga Studio 68 në Milano, e drejtuar nga Daniel Grossman, fitues i disa çmimeve ndërkombëtare prestigjioze në lëmin e arteve putrefaktive, duke përfshirë edhe polimerizimin e fekaleve metropolitane dhe efektet e padëshiruara të teknikës së pusit gravitacional në sistemet inerciale vertikale të jashtëqitjes shtetërore. Grossman, i cili në Ballkan përfaqësohet nga e bija Zoe Grossman, mendon të vërë edhe ai qytetarin në qendër të projektit, duke ruajtur sistemin tradicional të ujërave të zeza shtetërore dhe publike në pajtim me karakteristikat lokale multikulturale, por duke i mbivendosur një unazë vakuumi desolidifikuese, në mënyrë të tillë të krijohet trysni negative në hapësirat përkatëse.

Një tjetër studio e interesuar për projektin, holandezja Osmosis Project, premton të shfrytëzojë nënproduktet fekale për të prodhuar energji të mjaftueshme, për të plotësuar nevojat në rritje të institucioneve shtetërore anembanë kryeqytetit, duke përfshirë edhe partitë politike. Presidenti i Osmosis, arkitekti me famë botërore Daniel Krautkopf, propozon që sistemi ekzistues por i amortizuar i tubacioneve të zëvendësohet nga një rizomë, ose një rrjetëzim fraktal strukturash nanometrike tubulare, të cilat do të përftojnë energji nëpërmjet osmozës në nivel molekular.

Nevojtoret e shtetit, tha me këtë rast Drejtori i Drejtorisë së Zhbllokimeve Dhanil Karamitro, janë ajo pjesë e padukshme e infrastrukturës që siguron mbarëvajtjen e metabolizmit politik. Është detyra jonë ndaj çdo qytetari, vazhdoi ai, që të kujdesemi për këtë aspekt të jetës së institucioneve, duke mbajtur në këmbë strukturat e nevojshme katabolike, në rrethanat e ngrohjes globale dhe në kontekstin e impenjimit të qeverisë shqiptare për të kontribuar në reduktimin e emisioneve të dyoksidit të karbonit dhe të gazrave të tjerë përgjegjës për efektin serrë në planet.

Shteti, tha ekologu Dalan Popla, është një nga prodhuesit më të mëdhenj të metanit (CH4), i cili çlirohet në atmosferë dhe kontribuon në mënyrë të frikshme në ngrohjen globale, siç e treguan edhe përmbytjet e fundit në zonën e Shkodrës. Është përllogaritur, vazhdoi ai, se çdo nëpunës shtetëror prodhon më shumë gaz metan sesa një lopë, në një kohë që dihet se një lopë, në vetvete, e dëmton klimën globale më shumë sesa një automjet me motor me djegie të brendshme. Për këtë arsye, përfundoi ai, zhbllokimi i nevojtoreve të shtetit duhet të shfrytëzohet, nga të gjithë ne, si një rast i volitshëm për t’i dhënë fund shpërdorimeve të metanit ekskremental dhe abuzimit me këtë karburant ekologjik dhe të rinovueshëm.

© OBOBO NEWS

Me këtë rast, kryetari i kësaj akademie prof. Vojo Karadaku i tha OBOBO NEWS se çmimi për përkthyesen e vjetër Spasiba vjen në momentin e duhur, për të nderuar një jetë në shërbim të komunikimit mes popujve.

Spasiba Pllava është veçanërisht e njohur për publikun shqiptar, për përkthimin magjistral që ia ka bërë poezisë klasike franceze, dhe veçanërisht kryeveprës Quand trois poules, për të cilën ishte nderuar me çmimin “Oiseau d’or” edhe nga Shoqata e Nënave Frankofone, në vitin e largët 1954.

Krahasoni, i tha OBOBO NEWS prof. Karadaku gjatë një interviste që ia morëm me SMS, versionin frëngjisht të kësaj poeme:

Quand trois poules vont aux champs
La première va devant
La deuxième suit la première
La troisième vient la dernière
Quand trois poules vont aux champs
La première va devant

Me versionin e dhënë nga Pllava në gjuhën e bukur shqipe:

Kur tre pula shkojnë në ara
E para marshon përpara
E dyta e ndjek nga prapa
E treta u vjen nga pas
Kur tre pula shkojnë në ara
E para marshon përpara

Versioni shqip është pa dyshim superior; siç e kanë njohur edhe akademikë dhe kritikë letrarë anembanë botës.

Edhe pse ajo vetë i përkiste një minoriteti etnik, Pllava e ka përcjellë me mjeshtëri të madhe thelbin metafizik të poemës; dhe pikërisht raportin midis konsekutivitetit hapësinor të kolonës dhe hierarkisë sociale, shtoi prof. Karadaku.

Vëreni zgjedhjen e foljeve: marshon, ndjek, vjen; e para shpreh vendosmëri dhe pjesëmarrje aktive nga elita; e dyta lëkundjen karakteristike të shtresës së mesme; e treta, mungesën e vullnetit të lirë, në shtresat e ulëta.

Është për t’u habitur, përfundoi Karadaku, si u lejua të qarkullonte ky përkthim i mrekullueshëm, në kontekstin rreptësisht të censuruar të letërsisë totalitare; meqë sot kushdo mund të dallojë atje sfidën e hapur të një intelektualeje si Pllava, ndaj despotizmit ideologjik të diktaturës.

Përkthimi që i ka bërë Spasiba Pllava kësaj perle të letërsisë frënge studiohet tashmë anembanë Europës, si dëshmi për kontributin që mund të japë përkthimi, në vlerat e mirëfillta estetike të poezisë.

Arti i vërtetë nuk njeh sinorë, vërejti prof. Karadaku; sepse letërsia është nga natyra e vet universale.

Sikurse të gjithë gjenijtë, edhe Pllava ka pasur detraktorët e vet; mes të cilëve edhe përkthyesi përndryshe i mirënjohur i letërsisë zvicerane, Frano Krrudhi, i cili për një kohë të gjatë u rrek të promovonte versionin e vet në shqip të poemës frënge, në përkthim të lirë, i cili tingëllonte kështu:

Tri zoga ngarendin në blerinë,
gjashtë kofshë të pjekuna vizllojnë
në sofër të shtrueme të bujkut andrrimtar.

Jemi të gjithë me fat, i ra shkurt prof. Karadaku, që kemi në letërsi një diversitet të tillë; meqë versioni i Krrudhit, edhe ai superior ndaj origjinalit frëngjisht, i referohet drejtpërdrejt realitetit shqiptar, të parë me syzet e një Ndre Mjede ose një Rabindranath Tagore; ku natyra vihet drejtpërdrejt në shërbim të mbijetesës, dhe romantika nuk ndahet nga rituali i përditshëm i sillës.

Çmimi LOST & FOUND u sponsorizua edhe nga Ambasadori i Republikës Franceze në Tiranë, z. Zazie Queneau.

© OBOBO NEWS

“Desha t’i tregoj të dashurës sime yjet në qiell, prandaj zbrita poshtë në bodrumet e stadiumit dhe hoqa siguresat”. Rrëfimi i K.L. është i sinqertë, deri në mallëngjim. “Nuk doja t’i krijoja probleme askujt. Më vjen shumë keq për atë që ndodhi”.

I riu nga Erseka ishte nisur në mëngjes nga qyteti i tij i bukur jugor për të ndjekur ndeshjen miqësore Gramozi – Real Madrid në stadiumin e kryeqytetit. Kishte ftuar edhe shoqen e klasës L.K., të cilës nuk ia kishte shprehur ende ndjenjat e veta.

“Isha aq i emocionuar – tregoi K.L. – saqë e mora me vete në xhep siguresën qendrore të stadiumit. Kur dola errësira ishte e madhe. E kërkova ‘shpirtin tim’ në shkallët e stadiumit por humba, nuk e gjeta dot vendin ku ishim ulur”.

Djaloshi duket i penduar: “Bëra vërtet gabim të rëndë. Ndeshjen e ndërpreva, shoqes nuk ia shpreha dashurinë, plakën nga Gramshi e përqafova kot”. Në fund thotë me lot në sy: “Jam i verbër nga dashuria. As qiellin nuk e pashë nëse ishte me re apo jo”.

© OBOBO NEWS

Zoti Lukashi, me sa dimë, ju nuk keni dhënë deri më sot asnjë intervistë për ngjarjet e dhjetorit, në një kohë që kolegët tuaj nuk kanë lënë rast pa dalë para kamerave, për të ndriçuar të vërtetën e atyre ditëve. Si shpjegohet kjo heshtje?

Edhe heshtja kumton diçka. Vendimi për të folur sot erdhi vetëm ngaqë heshtja po më kthehej në dhimbje të papërballueshme.

Shumë flitet për ngjarjet e dhjetorit 1990, por ende nuk kuptohet mirë se çfarë ka ndodhur tamam ato ditë. Cili ishte roli i Nikotin Lukashit, në përmbysjen e komunizmit në Lindje?

Asgjë më tepër se të tjerët. Mbaj mend që atë natë u takuam me një grup shokësh studentë – isha unë, Shaban Hyzoti, Dale Hashorva, Pjerin Shata, Ervehe Fico, Lisenko Fshikza, Vangjo Llakatundi, Kliti Vogli dhe ndonjë tjetër që s’më kujtohet. Aty erdhi edhe Ramiz Alia, krejt papritur, u ul në mes tonë dhe ne i thamë: vëri gishtin kokës, se po të rrëshqet pushteti nga duart. Unë i thashë, në fakt; por edhe të tjerët ma mbështetën.

Zoti Lukashi, jeni i sigurt për emrat që thoni? Deri më sot asnjë nuk i ka përmendur këta si protagonistë të ngjarjeve të atyre ditëve.

Ata kanë qenë aty. Te godina 24 e Qytetit Studenti, ndaluam një furgonçinë, të cilën e kujtuam se na përgjonte. Në fakt, ishte e ngarkuar me pardësy të bardha, të pahapura, në qese najloni. Aty pata unë idenë që t’i merrnim ato pardësy dhe t’ua shpërndanim dhjetoristëve. Të përdoreshin si një lloj uniforme.

Po Ramizi?

Ia dhuruam një edhe Ramizit, por i rrinte e madhe. Unë i thashë: u plake, shoku Ramiz dhe ai qeshi.

Ndërkohë vazhdonte greva e urisë?

Greva e urisë dhe e etjes. Në orën 19:00 erdhi Gramoz Pashko me Gramoz Rucin, për të luajtur ping-pong te sallat ngjitur me kafeterinë. Ishte edhe Sali Berisha, që po vizitonte një të sëmurë, më duket se Fahri Balliun, që jetonte aty dhe vuante aso kohe nga tëmthi. Saliu ishte i vetmi që më kërkoi dy pardësy, ia dhashë të dyja. Nuk kam t’i paguaj tani, më tha; por do të të jap një faturë. Kur të kesh, i thashë.

Po Ramizi?

Ramizi m’u afrua dhe më pyeti: Nikotin, ç’është kjo shenjë që bëjnë studentët, me dy gishtat përpjetë? Mos është shenja e gërshërës? Çfarë duan të presin? Kjo pyetje e presidentit shqiptar u keqinterpretua më vonë nga gazetarja Pina Thano, sikur ai kishte thënë që do t’ua presim gishtat studentëve; në fakt, kreu i regjimit komunist kishte frikë nga gërshërët e lëvizjes.

Të kthehemi te pjesëmarrësit e atyre ngjarjeve. Si i bashkërendonit punët me intelektualët?

Në atë kohë Shqipëria kishte vetëm dy intelektualë: Sali Berishën dhe Ismail Kadarenë, por ky i dyti ishte larguar tashmë drejt Francës. Në fakt, kur ia kërkuam Ramiz Alisë ndarjen e pushteteve, u ngrit njëri prej nesh, Azem Galica e quanin, djalë azgan, dhe kërkoi që t’i telefononim Kadaresë në Paris, për t’i marrë një mendim.

E keni fjalën për Azem Hajdarin ndoshta?

Mundet. Në fakt, tani po më kujtohet që Kadaresë i kam telefonuar unë, me numrin që ma dha Ramizi, se e kishte të shkruar në dorë, me stilolaps, që të mos e harronte. Po gjirokastriti andej nuk e ngrinte telefonin; bënte sikur nuk ishte aty. Atëherë morëm në telefon Besnik Mustafajn që ishte edhe ai shkrimtar. Nuk e ngriti as ky, por ne s’kishim si ta dinim që Besniku ishte në banjot e katit të dytë, duke provuar edhe ai pardësynë përkatëse. Pastaj erdhi Myfit Telati dhe na tha që situata ishte e tensionuar, kishte forca të policisë që po përpiqeshin, nuk dihet pse, të shpërthenin derën e bibliotekës së Gjeologjikut.

Çfarë kishte atje?

Ju thashë, askush nuk dinte asgjë. Thoshin që edhe aty po krijohej një parti, por mund të kenë qenë thjesht llafe, kundër-propagandë, dizinformim, kupton? Ndërkohë filloi mbledhja këtej nga ne, e mori fjalën një vajzë e gjatë dhe e hijshme, Juna Kostëbardhi, dhe iu drejtua Ramizit për t’i thënë: ku e ke habeas corpus?

Po Ramizi?

Në fakt, Ramizi ishte larguar, së bashku me një person që nuk ia pamë fytyrën, por që duhet të ketë qenë ambasadori jugosllav. Më pas, kur i shkuam në zyrë, njëri prej nesh – më duket se unë – do ta pyeste se ç’donte ai në makinën e legatës jugosllave. E vumë me shpatulla për muri. Mirë nuk e more vesh kur i hipe, i thamë; por kur e dëgjove që flitej serbisht si nuk dole menjëherë nga makina?

Po nuk kishte makinën e vet Ramizi?

Ia kishte dhënë Sali Berishës dhe Edi Ramës, që të shkonin për të blerë cigare për grevistët. Cigaret ishin problem. Atë natë dhe për shumë kohë më pas. Ramizi kishte dhënë urdhër të hapeshin depot e Rezervës së Shtetit, për të qetësuar gjendjen.

Ndërkohë greva e urisë ishte ndërprerë.

Nuk e di, unë kisha shkuar në shtëpinë e Gramoz Rucit, për të shtruar tavolinat me mishra. Me ne ishin edhe Skënder Skuqi, Jani Gjergjeku dhe Thoma Gulçi. Aty më mori në telefon Saliu, nga antena e Dajtit, për të m’u ankuar për pardësynë e vet – material i dobët, tha, mall kinez.

Po ç’bënte Saliu te antena e Dajtit?

Kishin shkuar për të dhënë lajmin; njërit prej nesh, Jakubin Masrekut, i punonte i kunati teknik te radiostacioni sekret; prandaj e dërguam, së bashku me Saliun, Skënder Gjinushin, Lek Kolën dhe një arbëresh, poetin Françesk Ulku, për të formuluar dhe dërguar mesazhin, në disa gjuhë të huaja. Përkthimet i bënte pedagogu i ri Nonda Trebizonda, poliglot nga Fakulteti i Gjuhëve të Huaja. Ata thanë pastaj se kishin folur drejtpërdrejt me Mitterand-in, Genscher-in dhe Pippo Baudo-n; ndërkohë që na udhëzuan ne të tjerëve të fortifikonim bazën ku ishim strehuar përkohësisht.

Mos e keni fjalën për shtëpinë e Gramoz Pashkos?

Jo, aty shkuam më vonë, pasi na nxorën përjashta nga shtëpia e Gramoz Rucit, meqë një komshi ishte ankuar se po bënim zhurmë. Në fakt, ne kishim ftuar mes nesh aktorin Reshat Arbana, për të na recituar disa vargje vërtet mish-ngjethëse nga Lahuta e Malsisë. Gjergj Fishta, më kupton? Ishim unë, Arqile Llapa, Natasha Vrraka, Polikseni Polovina, Ylli Karamitri, Mexhit Ylli, Agustin Kola dhe Nadire Haxhija. Edhe unë mbaj mend që u ngrita dhe këndova një këngë të Romina Power: Il ballo del qua-qua. Jo se ishte ndonjë këngë kushedi sa e famshme, por ajo m’u kujtua në atë moment, isha shumë i emocionuar.

Agustin Kola futbollisti ishte me ju?

Po, madje ky luajti rol kryesor kur po kapërcenim bulevardin e madh. Më vonë u largua prej nesh, së bashku me Gjergji Jorgjin, Makbule Brarin dhe Ladi Muhedinin. Nuk e mbaj mend pse, por më kujtohet vetëm se më mori mënjanë dhe më tha: Nikotin, mos u zër besë atyre, duke treguar me gisht për nga pikat ku ende shpërndaheshin pardësytë e bardha, në qendër të Tiranës.

Keni ndonjë kujtim të veçantë nga ajo natë?

Jo.

Kush ju mënjanoi më pas nga udhëheqja e Partisë Demokratike?

Një militant i quajtur Adhurim Nergysi, shumë inteligjent por që nuk na donte të mirën, punonte për llogari të Sabri Godos; agjent provokator i republikanëve. Më akuzoi se unë mbaja lidhje me naltmadhninë e tij, Leka Zogun dhe se po përgatitja kthimin e Shqipërisë në monarki ose kthimin e monarkisë në Shqipëri, nuk e mbaj mend tamam. Po ky, në një rast tjetër, i foli keq edhe Ibrahim Rugovës për mua; pasi e kishte ndaluar në mes të Strasburgut, për ta kapur për shalli dhe për t’i thënë: Moschino? Kjo paskësh qenë parulla e grupit të tyre, siç e shpjegoi më vonë; por truprojeve të Rugovës nuk u pëlqeu ky gjest dhe atëherë ky më përmendi mua me emër. Më ka çue për falmeshnet Nikotin Lukashi, u tha.

Këtë incident shtypi e ka rrëfyer ndryshe.

Natyrisht. Unë respektova privacy-në e Rugovës dhe të disa personave të tjerë të implikuar në incident. Por Sali Berisha nuk ma fali kurrë. Kur u ktheva në Shqipëri, kishte dalë të më priste në aeroport: më mirë të kishe ardhur i vdekur, më tha. Na ke koritë, Nikotin. Mos ki merak, i thashë, se nga politika kam hequr dorë, tash e tutje do të merrem vetëm me pasionin tim të kamotshëm, filatelinë.

Kush është Nikotin Lukashi sot?

Le të themi, një filatelist i suksesshëm. Babë i mirë, bamirës, mik i Bamirit. Kam biznesin tim, klientët e mi në mbarë botën. Udhëtoj shumë, takoj njerëz dhe miq anembanë planetit, shkruaj kujtimet që nuk do t’i botoj kurrë.

Po të kishit mundësi t’i rijetonit ato ditë dhjetori, çfarë do të kishit bërë ndryshe?

Tani që kam kohë t’i rikaloj ato ngjarje në mendje, ndoshta shpërndarja e pardësyve ishte gabim fatal, ndoshta duhej organizuar ndryshe. Ajo furgonçina që kapëm, do të ketë qenë e komanduar nga policia sekrete e Hekuran Isait. Edhe pardësytë kanë pasur mikrofonë përgjimi, ose markers të tjerë; ashtu na i kontrolluan lëvizjet. Më pas, i kam shkruar Saliut një letër të gjatë, të cilën ia dërgova dorazi, me sekretarin amerikan të Shtetit, James Baker, për t’i thënë: ç’i bëre pardesytë, doktor?

Iu përgjigj ai letrës?

Në një farë mënyre. Më dërgoi një shall Moschino si dhuratë, për Ditën Ndërkombëtare të Filatelisë.

Po çfarë u bë me pardësytë, në fakt?

Ato duhej të ishin në muzeun kombëtar tani, sepse mishërojnë në perfeksion frymën e atyre netëve. Duhan, ambicje, provokim, smog, erë hudhre, ëndrra, faqe të brendshme të gazetës Drita, copa biletash kinemaje xhepave. Mirëpo, si gjithçka tjetër, janë vënë edhe ato në pikëpyetje.

Pardësytë?

Ato, ëndrrat. E di si më pat thënë një herë At Zef Pllumi? U takuam para Kishës Katolike, te Rruga e Kavajës. Më kapi për krahu, i mallëngjyer, por më tepër për të prekur stofin e palltos Kenneth Cole që kisha veshur, më tha: veshja kopileshja. Kaq. Lapidar.

I mbani lidhjet me kolegët e atyre ditëve?

Shumë prej tyre nuk jetojnë më – disa të vrarë, disa të vdekur. Ku janë Eligon Matraku, Zija Koni, Perikli Dhalesi, Perikli Qirjazi, Lulëzim Shtino, Mamica Hasimja, Blendi Blindi, Xhorxhi Kapo, Niko Nosi, Aneta Jorganxhiu, Bebi Kërçiku, Millan Baçi, Sokol Guraleci… I ka tretur të gjithë dheu.

Në fakt disa prej tyre janë ende gjallë e shëndoshë, në mos gabohem.

Pamvarësisht. A e din si thotë Heidegger-i diku? Sein und Zeit. Më qartë se kaq, nuk shprehem dot. Këta intelektualët e sotëm, kur ua përmend Heidegger-in, qeshin me të madhe; por ne atëherë ishim me kokë në torbë. Mbaj mend mikun tim të shtrenjtë, Fiqri Ujkani, kur ishim duke pritur për t’u takuar me presidentin Alia, që më thoshte: Nikotin, nuk due me vdekë. Akoma nuk kam fjetë me nji femën. Akoma nuk e kam provue.

Një pyetje që të gjithë do t’jua drejtonin, po të kishin fatin t’ju takonin. Kishit armë atëherë? Ishit të armatosur?

Gole Buci kishte një karabinë, por kësaj i mungonte shtrati i shulit. Prandaj këtij i tha Gramozi: mos ta dëgjoj ta përmendësh karabinën, se të vrava me dorën time. Gramozi vetë kishte një nagant, të luftës së Spanjës. Unë kisha vetëm idetë e mia, asgjë tjetër. E di si u tha atëherë Heine rojeve të doganës? Pikërisht. Sa për Saliun, ky atëherë ishte i dhënë pas gandizmit, nuk besonte në dhunën. Ju me plumba, ne me pëllumba – këtë slogan e patëm bërë gati, në qoftë se do të kishte masakër. Saliu kishte tmerr nga armët. Erdhi një malësor, Llesh Ndue Gjokaj i thoshin, e solli nji karajfile, nga të kohës së turkut. Nuk shkrep, tha; e kam heqë nga oxhaku i kullës, por le ta mbajmë si simbol të lëvizjes. Mirëpo nuk u bë gjë pastaj, sepse nuk deshën Gjovalin Brukaj dhe Rudolf Sulçe, që mbulonin sigurimin e liderëve të lëvizjes; prandaj ia dhuruam Moikom Zeqos, që u gjend aty rastësisht. Asnjë armë nuk na duhej. Arma jonë ishte fjala e lirë.

Do t’i ktheheni ndonjë ditë politikës?

Never say never, thotë i madhi James Bond. Por tani për tani, jam tepër i zënë me punët e filatelisë; së shpejti do të organizojmë kongresin e parë të Filatelisë post-komuniste, në Brno; Milan Kundera na ka premtuar që do të sjellë atje Havelin, Kadarenë dhe Kusturicën; do të jetë diçka e jashtëzakonshme, për Shqipërinë dhe Europën. Edhe ashtu i shërbehet idealeve të dhjetorit, duke e bashkuar botën mbi një zarf. World in an Envelope, kështu e kemi quajtur kongresin provizorisht. Në Shqipëri vij shumë rrallë, vetëm për Kërshëndella. E gjej gjithnjë të ndryshuar, aq sa nuk njoh njeri në rrugë, përveç ndonjë dhjetoristi të rastit, nga ata që kanë mbijetuar. Unë i njoh, se unë jam si konti St. Germain, por ata nuk më njohin; koha ka bërë të vetën. Por njeriu jeton vetëm dy-tre ditë, gjithë jetën; ç’mbetet janë prova të përgjithshme, ose orvatje për t’i përsëritur gjërat. Përndryshe edhe unë vetë e kam zor ta gjej, brenda meje, Nikotin Lukashin e djeshëm, heroin e barrikadave, të grevave të urisë, të përballjeve me forcat e errëta, të pagjumjes kronike. No pasarán.

Ju falemnderit.

© OBOBO NEWS

Shkolla Profesionale e Hotelerisë “Hani i Dy Robertave”, në qytezën e Shëngjinit, veç dy vjet jetë i ka mbushë qyshse u ngrit me ndihmën e biznesmenit të këtyne anëvet, zotit Gjosho Zhoka; por ia ka rritë vedit namin e mirë, pse rrezaton dije e kulturë në tanë krahinën përreth.

Halá nuk kemi të diplomuem nga kjo shkollë, por kemi një kolektiv të mrekullueshëm djemsh dhe vajzash nga krejt hapësina shqipfolëse në Ballkan, të cilët arsimohen në mënyrë bashkëkohore, falë punës së përkushtueme të arsimtarëvet dhe drejtoreshës Tushe Zhoka.

Ka qenë një nismë e bukur e mësueses së letërsisë shqipe, Kozita Llalla, për me fillue me dhanë përmot, në muejin e shkurtën të fruerit, një çmim letraro-artistik për veprën ma të mirë të botueme nga një shkrimtar i trojeve arbnore.

I miratuem unanimisht nga Bashkia pluraliste e qytezës së Shëngjinit, çmimi nacjonal “Vula e Skanderbegut” konsiston në një abonim në revistën “Nora e Kelmendit”, të botueme nga vetë nxanësit e shkollës, me ndihmën e palodhun të poetit lokal Çelik Prela; si dhe në shumën simbolike prej 400 frangash ari, të dhurueme nga biznesmeni Gjosho Zhoka, pronar i biznesit riciklues Phoenix.

E kotë me e thanë që këtë vit çmimi “Vula e Skanderbegut” iu akordue shkrimtarit tonë nacjonal, nobelistit Ismail Kadare, për veprën e tij ma të fundit “Darka e gabueme”, të cilën tanë nxanësit e kësaj shkolle mezi po presin me e lexue. Asht një vepër që të ban me mendue, tha referuesja Kozita Llalla, por edhe me u ndie krenar për popullin tand.

Në ceremoninë e thjeshtë qytetare, të organizueme në palestrën ultramoderne të shkollës, drejtoresha Tushe Zhoka tha se ishte nderë për Shkollën “Hani i Dy Robertave” me ia dhanë çmimin ma të naltë nobelistit tonë, i cili ua kishte përplasë në ftyrë anmiqve tanë kudo në botë përgjigjen e meritueme prej shqiptari 24 karat.

I përshëndeti të pranishmit edhe një çikë kosovare, e quejtun Dritare Lpica.

Çmimi “Vula e Skanderbegut” e ka vendosë tashma Shkollën Profesionale të Hotelerisë “Hani i Dy Robertave” në hartën e letrave shqipe. Lajmi i mirë u përcoll edhe nga radiot lokale Tupanat dhe Zadrima-99.

Raportoi Pashk Kokalli, korrespondent vullnetar i agjencisë:

(c) OBOBO NEWS

TUMENISHT: Duke përfituar nga një fundjave tejet i zgjatur në Shqipëri, dhe nga vështirësitë që ka shkaktuar moti i keq në zonat verilindore të vendit, serbët u vodhën shqiptarëve një figurë minore të epopesë skënderbejane, dhe pikërisht fisnikun Viç Branko, i cili sot e tutje nuk do të jetë më pjesë e bashkëluftëtarëve të heroit tonë kombëtar.

Historiani serb Oliver Shimdiq, në një artikull të botuar me pseudonim në blogun e vet, pretendoi se i ka bërë një lexim të ri emrit të atij fisniku, si pasojë e të cilit ka arritur në versionin Branko Viçi, ose Brankoviçi; duke shtuar se ishte e zakonshme që në mesjetë njerëzit të njiheshin vetëm nga mbiemri dhe emri, nëse duhej, mund të përftohej duke e ndarë mbiemrin në pjesë.

Sipas historianëve shqiptarë, dhe veçanërisht studiuesit Elzet Gërbi, Viç Branko ka qenë i pranishëm gjatë Kuvendit të Lezhës, si përfaqësues i trevave të Rrogozhinës; por më vonë rezulton i vrarë pas një konflikti me të motrat e Gjergj Kastriotit, në lidhje me emrin e vërtetë të babait – Gjon, Ivan, Joan, Jovan, Johannes, Joanus, apo Iannis? Humanisti i madh Marin Beçikemi tregon në kujtimet e veta se Viçi mori nga një goditje thike për çdo version të emrit; derisa dha shpirt.

Akademia e Shkencave në Tiranë, Shoqata për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, Shoqata e Veteranëve të Epopesë Antiosmane dhe forumi intelektual online Bretkosat, me një deklaratë të përbashkët sot në mëngjes, premtuan se po bëjnë gati dokumentacionin për ta paditur historianin Oliver Shimdiq në Gjykatën e Strasburgut; meqë çdo përpjekje për të hedhur baltë mbi figurën e luftëtarit Viç Branko, dhe për t’ia ndërruar emrin në Branko-Viç është në kundërshtim me faktet dhe fyen jo vetëm të vërtetën historike, por edhe një popull të tërë si yni.

© OBOBO NEWS

PRISHTINË: OJQ-të e shumta në Tiranë do të fillojnë të prodhojnë energji elektrike – kështu u deklarua në Konferencën e Dytë Kombëtare të Burimeve Alternative të Energjisë, që po mbahet këto ditë në një nga sallat e hotelit “Ad Interim”, në Tiranë. Projekti pilot, i financuar nga një grant i Fondit Europian të Transformimit, në bashkëpunim me UNESCO-n, grupin rock U2 dhe organizatën mjedisore “Shiny Rooftops”, parashikon një periudhë fillestare kur elektriciteti i përftuar nga OJQ-të do të përdoret për furnizimin e kryeqytetit me energji ekologjikisht të pastër; të ndjekur nga një periudhë e dytë, kur OJQ-të jo vetëm do ta shtrijnë rrjetin e tyre në mbarë territorin shqiptar dhe në Kosovë, por do të prodhojnë energji edhe për eksport. “Kemi në gjirin tonë të rinj dhe të reja të mrekullueshëm, njerëz me energji të freskëta dhe të pashterrshme, që janë të gatshëm t’i vënë këto energji në shërbim të vendit të tyre, të familjeve të tyre, të shoqërisë civile dhe të business-it,” i thotë agjencisë OBOBO NEWS Nevila Vuthi-Avilar, kryetare e Sindikatës Shqiptare të OJQ-ve dhe veprimtare në fondacionin “Luce Irrigaray”, me qendër në qytetin piktoresk të Laçit. “Jetojmë në një botë të përshkuar nga procese dinamizmi të paparë, ku elektriciteti para se të ndriçojë dhomat, do të ndriçojë mendjet.” Një pjesë e mirë e OJQ-ve të Tiranës janë në gjendje ta prodhojnë vetë energjinë që u duhet për të funksionuar duke çliruar në atmosferë kryesisht aromë portokalli dhe vaniljeje, por një pjesë tjetër varet ende nga kapriciot e rrjetit kombëtar të shpërndarjes. Në fjalën e vet në sesionin e mesnatës të Konferencës së Dytë Kombëtare të Burimeve Alternative të Energjisë, ministri i Drejtpeshimit dhe Cikleve, dr. Meleq Buxheti, premtoi se së shpejti do të bëhet i mundur instalimi, në të gjitha business-et që operojnë në kryeqytet, i kontatorëve dydrejtimorë (bidireksionalë) të energjisë, për të matur kontributin e mirëfilltë të OJQ-ve në bilancin energjetik të shoqërisë shqiptare, duke përfshirë edhe shoqërinë civile. “Tani po studiojmë mundësitë për rekuperimin e energjive që kemi shpërdoruar në të shkuarën,” thotë Nevila Vuthi-Avilar. “Në fund të fundit, njeriu është i ri vetëm njëherë.”

© OBOBO NEWS

KOTORR: Debati i fundit në shtyp në lidhje me veprën kushtuar Skënderbeut, të akademikut zviceran Oliver Jens Schmitt, shkaktoi viktimën e parë në radhët e intelektualëve kryeqytetas. Sot paradite, historiani mirditor Frrok Gjoni, doktor i shkencave, qëlloi me patllake në shkallët e hotel “Mamicës” në Tiranë, përkthyesin e librit, Ardian Klosin, edhe ai doktor i shkencave.

Plumbi e mori Ardian Klosin në krahun e djathtë, ndërsa një e shtënë e dytë theu xhamat e një mikrobusi të organizatës “Mjaft”, që ndodhej i parkuar aty rastësisht. I tronditur nga atentati, Ardian Klosi u shemb përdhe, teksa atentatori Frrok Gjoni u orvat të rimbushte armën, por gjakderdhja fatmirësisht u ndërpre nga ndërhyrja e forcave speciale të REMINA-s, FAMINIRA-s dhe TIBIDA-s, të cilat e çarmatosën pa vështirësi historianin dhe i hodhën pranga të sigurisë së lartë.

Më pas, një turmë e madhe qytetarësh u mblodhën spontanisht në sheshin përpara Burgut Civil “Vëllezërit Topulli” të kryeqytetit, ku mbahej i pandehuri Frrok Gjoni, për të kërkuar lirimin e tij të menjëhershëm. Në fjalën e mbajtur me këtë rast, aktori veteran Reshit Karabina, i njohur për publikun falë recitimeve të tij të pavdekshme të poezisë patriotike shqiptare, u tha autoriteteve: “Kohë të mallkueme kanë ardhë për Shqipërinë, kur kjo qeveri u hjedhka hekrat trimave që i dalin zot nanës, Avni Rustemave të sotëm.”

Më pas akoma, u mësua se, në vazhdën e kësaj ngjarjeje tronditëse, ministri për Shekullin XV, Dylli Filispanja, i paraqiti dorëheqjen kryeministrit Sali Berisha, dorëheqje e cila u pranua menjëherë, me motivacionin: “paaftësi flagrante për të parandaluar masakrimin e historisë dhe të historianëve.”

Viktima e vetme e atentatit, përkthyesi kontroversial Ardian Klosi, në një deklaratë për mediat nga spitali privat serb “Nënë Vojsava” ku është duke u mjekuar përkohësisht, tha se e kishte falur atentatorin, madje në shenjë mirëkuptimi do t’i dhuronte një kopje të librit të autografuar nga vetë përkthyesi, meqë, sipas tij, historiani Frrok Gjoni nuk e kishte lexuar librin në fjalë.

Drejtoresha e Muzeut Historik të Mirditës, Gjela Pulaj, deklaroi për Topless Channel se patllakja me të cilën u konsumua akti vrastar ishte marrë pa leje nga fondi i atij muzeu, ku figuronte si arma me të cilën malësori mirditor Pal Oroshi kishte planifikuar të qëllonte, më shumë se një shekull më parë, politikanin besëpremë Esad Pashë Toptanin.

Në mbrëmje, mjediset e spitalit “Nënë Vojsava” i vizitoi edhe ambasadori grek në Tiranë, dr. Jorgos Kastriotis, i cili dhuroi simbolikisht gjak për viktimën e atentatit.

Drejtori i policisë së monumenteve për kryeqytetin, Arbër Vithkuqi, urdhëroi shtimin e rojeve të armatosura te statuja e Skënderbeut në sheshin me të njëjtin emër dhe forcimin e sigurisë rreth Muzeut Kombëtar. Masa të ngjashme thuhet se janë marrë edhe në qytetet e Krujës dhe të Lezhës, si dhe në Manastirin e Hilandarit.

Në një deklaratë për mediat televizive, Zalo Arbana, drejtor i Gjendjes Civile të qytetit të Rubikut, ku jeton e punon atentatori Frrok Gjoni, sqaroi se në bazë të dokumenteve që disponon institucioni i tij, emri i saktë i historianit të implikuar në ngjarje është Frrok Ivani.

© OBOBO NEWS

Një projekt-propozim i paradokohshëm i deputetes së djathtë Vizhdan Gzimja u miratua në ligj nga Kuvendi i Republikës Shqiptare, pas një votimi të përshpejtuar, që vëzhguesit e cilësuan të rreptë, por të drejtë.

Duke filluar nga data 1 janar 2009, dueli formal do të lejohet me ligj brenda territorit shqiptar, për shtetas shqiptarë dhe të huaj.

“Populli ynë ka tradita të lashta në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve me burrni,” thotë specialisti i së drejtës zakonore, prof. Zeqë Zhabjaku. “Nga pikëpamja thjesht juridike, dueli sjell thjeshtim të konsiderueshëm të praktikave procedurale dhe liron energji intelektuale që mund të shfrytëzohen për projekte të tjera më të rëndësishme.”

Ligji i ri, i cili ka gjetur simpatizantët e vet në të dy krahët e spektrit politik, mbështetet në legjislacionin e vjetër francez, rus dhe turk, që u është përshtatur rrethanave specifike të Shqipërisë.

“Dueli, në vetvete, është një lloj dueti,” shpjegon prof. Artan Fagu, filozof i komunikimit. “Dy njerëz i qasen së vërtetës duke vënë bast për ç’kanë më të shtrenjtë: jetën.”

Ligji e përcakton në hollësi krejt procedurën e sfidës për duel dhe mënyrën e organizimit të ceremonisë. Shpenzimet, duke përfshirë shpenzimet e varrimit do të përballohen nga palët pjesëmarrëse; por shteti do të nderojë zotimin e vet, në qoftë se shkaku për duel gjykohet të ketë lidhje me veprimtarinë publike të duelantëve.

“Të gjitha përpjekjet e deritashme për të çrrënjosur gjakmarrjen kanë dështuar,” shpjegon prof. Zhabjaku. “Ndoshta ka ardhur koha që të mos mendojmë më për çrrënjosje, por për zëvendësim.”

Ndryshe nga imazhi tradicional-romantik i duelit, i ushqyer nga letërsia e kohës dhe kinemaja, në Shqipëri do të lejohet që në duel të marrin pjesë edhe gratë.

“Qytetarët tash e tutje do të mendohen mirë para se të fyejnë njëri-tjetrin,” thotë specialisti i konflikteve, dr. Fiqri Ngjati. “Frika nga dueli do ta shndërrojë duelin vetë në diçka simbolike. Fjala do të peshojë përsëri po aq sa guri.”

Prof. Fagu, nga ana e vet, ia lejon vetes të flasë më hapur: “Askush nuk duhet të ketë frikë nga vdekja,” thotë ai. “Në veprën time të fundit, Për dhjamë qeni, kam shpjeguar si dueli, i njohur edhe si dyluftim, nuk është veçse përfundimi logjik i një dialogu të nisur në nivelin diskursiv. Vdekja në vetvete është një lloj kumti.”

Ligji për duelin parashikon krijimin e zyrave publike të posaçme, të quajtura Institute të Pajtimit, të cilat do të miratojnë kërkesat e qytetarëve për duel dhe do të sigurojnë armët përkatëse.

“Legalizimi i duelit do të tërheqë një numër të shtuar turistësh drejt Shqipërisë,” shpjegon Ministri i Tërheqjes, prof. Dylli Pingo. “Është detyra, por edhe kënaqësia e institucionit që drejtoj, që t’u krijojmë këtyre mysafirëve kushte optimale për ta konsumuar aktin.”

Kanalet televizive kombëtare janë duke garuar mes tyre, se kush do t’i shtjerë në dorë të drejtat për të transmetuar duelet më të rëndësishme.

“Kjo nuk duhet parë si vrasje e legalizuar nga shteti,” shpjegon prof. Fagu. “Unë do ta shihja, përkundrazi, si vrasje që e legalizon shtetin.”

Në fakt, ligji në formën e vet të tanishme përjashton nga dueli figurat e larta të shtetit, duke përfshirë ambasadorët e fuqive të mëdha, anëtarët e qeverisë dhe të OJQ-ve, krerët e institucioneve fetare dhe aktorët e filmave televizivë.

“Ashtu garantojmë ruajtjen e kontinuitetit,” shpjegon ideatorja e ligjit Vizhdan Gzimja. “Askush nuk duhet të gënjehet e të kujtojë se mund ta përdorë duelin si armë për të zgjidhur konflikte të natyrës politike ose institucionale.”

Presidenti i Republikës, Bamir Topi, do ta nënshkruajë këtë ligj me dorën e majtë.

© OBOBO NEWS